01Öne Çıkan Noktalar
- İran, bu veri setindeki doğrulanmış ticaret verileriyle en son yıl olan 2022'de 80,90 milyar dolar değerinde mal ihraç etti; bu rakam, 2021'deki 67,27 milyar dolardan %20,26 artış gösterdi.
- Ağırlıklı olarak ham petrolden oluşan mineral yakıtlar, ihracatın %56,37'sini (45,60 milyar dolar) oluşturarak açık ara en büyük kategoriyi oluşturdu.
- İhracatın yaklaşık %30'u, yaptırımlı petrol ticaretinde yaygın bir model olan, adlandırılmış bir ülke yerine belirtilmemiş veya toplu hedef kategorileri altında kaydedildi.
- Çin, %27,72 (22,43 milyar dolar) ile İran'ın en büyük ihracat ortağı oldu.
024 Yıllık Trend
| Yıl | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 |
|---|---|---|---|---|
| Değer | $41,9Mlr. | $34,4Mlr. | $67,3Mlr. | $80,9Mlr. |
03En Büyük İhracat Pazarları (2022)
| Sıra | Ortak | Değer | Pay |
|---|---|---|---|
| 1 | Çin | $22,4Mlr. | 27,7% |
| 2 | Diğer Asya | $13,1Mlr. | 16,2% |
| 3 | Diğer Bölgeler | $10,5Mlr. | 13,0% |
| 4 | Irak | $7,3Mlr. | 9,1% |
| 5 | Birleşik Arap Emirlikleri | $6,0Mlr. | 7,4% |
| 6 | Türkiye | $5,8Mlr. | 7,1% |
| 7 | Hindistan | $1,9Mlr. | 2,3% |
| 8 | Afganistan | $1,6Mlr. | 2,0% |
| 9 | Pakistan | $1,4Mlr. | 1,7% |
| 10 | Umman | $1,1Mlr. | 1,4% |
04En Büyük İhracat Kategorileri (2022)
| Sıra | Kategori | Değer | Pay |
|---|---|---|---|
| 1 | Mineral Yakıtlar, Mineral Yağlar ve Bunların Distilasyonundan Elde Edilen Ürünler; Bitümlü Maddeler; Mineral Mumlar | $45,6Mlr. | 56,4% |
| 2 | Demir ve Çelik | $6,5Mlr. | 8,0% |
| 3 | Plastikler ve Plastiklerden Ürünler | $5,8Mlr. | 7,2% |
| 4 | Organik Kimyasallar | $4,3Mlr. | 5,3% |
| 5 | Gübreler | $2,9Mlr. | 3,6% |
| 6 | Bakır ve Bakırdan Eşyalar | $1,8Mlr. | 2,2% |
| 7 | Yenilebilir Meyve ve Kuruyemişler; Narenciye veya Kavun Kabuğu | $1,8Mlr. | 2,2% |
| 8 | Alüminyum ve Alüminyumdan Eşyalar | $1,2Mlr. | 1,5% |
| 9 | Cevherler, Cüruf ve Kül | $899,5M | 1,1% |
| 10 | Tuz; Sülfür; Topraklar ve Taş; Sıva Malzemeleri, Kireç ve Çimento | $827,1M | 1,0% |
05Ticaret Ortağı Haritası
06Analiz
İran'ın İhracatında Ham Petrol Başrolde, Petrokimya ise İkinci Sırada
İran, bu veri setinde onaylanmış ticaret verilerinin mevcut olduğu en son yıl olan 2022'de 80,90 milyar dolar değerinde mal ihraç etti. Ağırlıklı olarak ham petrol ve ilgili petrol ürünlerinden oluşan mineral yakıtlar, 45,60 milyar dolar değerindeki toplamın %56,37'sini oluşturarak açık ara en büyük kategoriyi oluşturdu.
Demir-çelik %8,01 (6,48 milyar $) ile ikinci sırada yer alırken, plastik ve bundan mamul ürünler %7,18 (5,81 milyar $) ile üçüncü sırada yer aldı. Organik kimyasallar %5,32 (4,30 milyar $) artış sağladı ve gübreler %3,56 (2,88 milyar $) katkı sağladı; bunların hepsi ülkenin hammadde olarak ucuz yerli doğal gaza erişimi üzerine inşa edilen bir petrokimya ihracat tabanı oluşturdu. İran yılda yaklaşık 13 milyar dolar değerinde yaklaşık 29 milyon ton petrokimya ürünü ihraç ediyor; Asaluyeh kompleksi tek başına ülkenin toplam petrokimya üretiminin yaklaşık yarısını oluşturuyor.
Bakır ve bakır ürünleri %2,23 (1,80 milyar dolar) artış gösterdi ve başta antep fıstığı ve kuru meyveler olmak üzere meyve ve sert kabuklu yemişler %2,22 (1,79 milyar dolar) katkı sağladı. Alüminyum %1,50 (1,21 milyar dolar), cevher, cüruf ve kül %1,11 (899,50 milyon dolar) aldı ve tuz, kükürt ve taş %1,02 (827,11 milyon dolar) ile ilk on kategoriyi tamamladı.
İhracat Dolarının Neredeyse Üçü Belirtilmeyen Noktalara Gidiyor
Çin, toplamın %27,72'sini (22,43 milyar dolar) elde ederek İran'ın en büyük ihracat ortağı oldu. %16,22 (13,12 milyar dolar) ile Başka yerde belirtilmeyen Diğer Asya olarak etiketlenen diğer iki büyük kategori ve %13,02 (10,53 milyar dolar) ile başka yerde belirtilmeyen Bölgeler olarak adlandırılan diğer iki büyük kategori, tek bir adlandırılmış ülkeye işaret etmeden ihracatın yaklaşık %30'unu oluşturmaktadır. Bu model, kargoların nihai alıcıya ulaşmadan önce yolculuğun ortasında sıklıkla el, bayrak veya gemi değiştirdiği İran'ın yaptırımlı petrol ticaretinde yaygındır. ABD yetkililer, İran ham petrolünün en büyük alıcılarından biri olarak tanımlanan büyük bir Çin rafinerisine ve milyarlarca dolarlık İran ham petrolü, LPG ve petrokimya kargosunu Çin, BAE ve Bangladeş'e taşımakla suçlanan tankerlere yaptırım uyguladı. Belirsiz varış noktası etiketleri altında kaydedilen petrolün büyük bir kısmı, nihai giriş limanına ilişkin ticaret verilerinin ne gösterdiğine bakılmaksızın, muhtemelen Çin'e ulaşacak.
Irak, deniz yoluyla taşınan petrol ihracatını etkileyen nakliye sorunlarının daha azıyla karşı karşıya kalan, kara ve nehir ticaret yollarıyla birbirine bağlanan komşu bir pazar olan %9,08'i (7,34 milyar dolar) aldı. Birleşik Arap Emirlikleri %7,42 (6,01 milyar dolar) ekledi ve Türkiye %7,14 (5,78 milyar dolar) katkıda bulundu; her ikisi de bölgesel ticaret ve aktarma merkezleri olarak hizmet veriyor. Hindistan %2,33 (1,89 milyar dolar) alırken, Afganistan %2,03 (1,65 milyar dolar) kazandı. Pakistan %1,68 (1,36 milyar dolar) katkı sağladı ve Umman %1,39 (1,13 milyar dolar) ile ilk on listeyi kapattı.
İhracat 2022'de Arttı Ancak Veri Yolu Burada Durdu
İran'ın ihracat toplamı, teyit edilen verilerle birlikte yıllar içerisinde keskin bir artış gösterdi. 2019'da 41,92 milyar dolar seviyesinde olan bu rakam, pandemi ve yaptırım baskısının petrol satışları üzerinde baskı yaratması nedeniyle 2020'de 34,41 milyar dolara düştü. 2021'de güçlü bir toparlanma göstererek 67,27 milyar dolara yükseldi, ardından yıllık %20,26 artışla 2022'de 80,90 milyar dolara tırmanmaya devam etti. Bu veri setinde 2023 veya sonrası için onaylanmış bir rakam yok, dolayısıyla 2022, burada daha fazla takip edilebilecek bir trendin başlangıcı değil, mevcut en yeni anlık görüntü.
Bu boşluk muhtemelen İran'ın ihracat faaliyetlerindeki gerçek bir duraklamadan ziyade, ağır yaptırımlara maruz kalan bir ekonomi için tam ticaret istatistiklerini derlemenin pratik zorluğunu yansıtıyor. Bu özel veri seti onu daha şeffaf ekonomiler için mevcut olan aynı yapılandırılmış formatta henüz yakalayamamış olsa bile, petrolün 2022'den çok sonra da yukarıda açıklanan kanallardan hareket etmeye devam ettiği neredeyse kesin.