01Öne Çıkan Noktalar
- Azerbaycan'ın ithalatı, üst üste üçüncü kez büyüme göstererek 2022'deki 14,54 milyar dolardan %18,9 artışla 2023'te 17,28 milyar dolara ulaştı.
- Rusya, 3,16 milyar dolar değerindeki ithalatın %18,3'ünü sağlayarak, %17,5 (3,02 milyar dolar) ile Çin'in az farkla önünde yer alan en büyük kaynak oldu.
- Türkiye %13,3 (2,29 milyar dolar) ile üçüncü sırada yer alırken, ilk üç kaynak toplam ithalat değerinin %49,0'ına ulaştı.
- Taşıtlar, toplam değerin %12,0'ı (2,07 milyar $) ile tüm ithalat kategorilerinin başında gelirken, mineral yakıtlar %11,5 (1,99 milyar $) ile hemen arkasından geldi.
025 Yıllık Trend
| Yıl | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 |
|---|---|---|---|---|---|
| Değer | $13,6Mlr. | $10,7Mlr. | $11,7Mlr. | $14,5Mlr. | $17,3Mlr. |
03En Büyük İthalat Pazarları (2023)
| Sıra | Ortak | Değer | Pay |
|---|---|---|---|
| 1 | Rusya | $3,2Mlr. | 18,3% |
| 2 | Çin | $3,0Mlr. | 17,5% |
| 3 | Türkiye | $2,3Mlr. | 13,3% |
| 4 | Almanya | $910,4M | 5,3% |
| 5 | Amerika Birleşik Devletleri | $889,0M | 5,1% |
| 6 | Türkmenistan | $687,3M | 4,0% |
| 7 | İtalya | $477,8M | 2,8% |
| 8 | İran | $473,1M | 2,7% |
| 9 | Japonya | $435,3M | 2,5% |
| 10 | Güney Kore | $428,1M | 2,5% |
04En Büyük İthalat Kategorileri (2023)
| Sıra | Kategori | Değer | Pay |
|---|---|---|---|
| 1 | Demiryolu veya Tramvay Araçları dışındaki taşıtlar ve bunların parça ve aksesuarları | $2,1Mlr. | 12,0% |
| 2 | Mineral Yakıtlar, Mineral Yağlar ve Bunların Distilasyonundan Elde Edilen Ürünler; Bitümlü Maddeler; Mineral Mumlar | $2,0Mlr. | 11,5% |
| 3 | Nükleer Reaktörler, Kazanlar, Makinalar ve Mekanik Cihazlar; Bunların parçaları | $1,9Mlr. | 11,1% |
| 4 | Elektrikli Makine ve Teçhizat ve bunların parçaları; Ses Kaydediciler ve Çoğaltıcılar, Televizyon Görüntü ve Ses Kaydediciler ve Çoğaltıcılar ve Bu Eşyaların Parça ve Aksesuarları | $1,6Mlr. | 9,0% |
| 5 | Türüne göre belirtilmemiş eşya | $660,8M | 3,8% |
| 6 | Demir veya Çelikten Eşyalar | $636,7M | 3,7% |
| 7 | Eczacılık Ürünleri | $560,8M | 3,2% |
| 8 | Plastikler ve Plastiklerden Ürünler | $523,4M | 3,0% |
| 9 | Demir ve Çelik | $463,8M | 2,7% |
| 10 | Hububat | $390,2M | 2,3% |
05Ticaret Ortağı Haritası
06Analiz
Azerbaycan'ın 2023 Yılında Başlıca İthalat Kaynakları
Azerbaycan, bu veri setindeki doğrulanmış ticaret verileriyle son yıl olan 2023'te 17,28 milyar dolar değerinde mal ithal etti. Bu toplam, üst üste üçüncü yıl büyüme olan 2022'de kaydedilen 14,54 milyar dolara göre %18,9'luk bir artışa işaret ediyor. Rusya, Azerbaycan'ın ithalatının en büyük kaynağıydı ve toplam ithalatın %18,3'ünü (3,16 milyar dolar) sağlıyordu.
Çin %17,5 (3,02 milyar dolar) ile hemen ikinci sırada yer alırken, %13,3 (2,29 milyar dolar) ile Türkiye'in önünde yer aldı. Almanya %5,3 (910,36 milyon dolar) ile dördüncü sırada yer alırken onu %5,1 (889,00 milyon dolar) ile Amerika Birleşik Devletleri ve %4,0 (687,31 milyon dolar) ile Türkmenistan izledi. İtalya %2,8 (477,79 milyon $) sağladı, İran %2,7 (473,08 milyon $) ekledi ve Japonya ve Güney Kore her biri %2,5 ile 435,29 milyon $ ve 428,09 milyon $ değerinde ilk on arasında neredeyse berabere kaldı. En üstteki üç kaynak toplam ithalat değerinin %49,0'ını oluşturdu.
Rusya ve Çin arasında tek bir yüzde puandan daha az bir fark var; tek bir ortağın kararlı bir şekilde öne geçmesi yerine, zirveye ulaşmak için oldukça yakın bir yarış var. Bu yakın bağ, Azerbaycan'ın benzer hacimde çok farklı iki tedarik ilişkisinden yararlandığına işaret ediyor: Tarihsel olarak yakın bir bölgesel ticaret ortağı olarak Rusya ve büyüyen bir mamul mal kaynağı olarak Çin.
Azerbaycan'ın en büyük on ithalat kaynağından üçü olan Türkiye, Türkmenistan ve İran, Hazar ve Güney Kafkasya bölgesi aracılığıyla doğrudan sınır komşusu olduğu veya yakın bölgesel bağları paylaştığı ülkeler olup, toplam ithalat değerinin beşte birine yakınını karşılamaktadır. Geri kalan ortaklar, Almanya, ABD, İtalya, Japonya ve Güney Kore, makine, teknoloji ve mamul mallarda daha uzun mesafeli ilişkileri temsil ediyor ve Azerbaycan'ın tedarikçi tabanına tamamen yakın ekonomilere yaslanmak yerine bölgesel ve küresel kaynak kullanımının bir karışımını sunuyor. Sırasıyla 435,29 milyon dolar ve 428,09 milyon dolar değerindeki listeyi tamamlayan Japonya ve Güney Kore, tedarikçi tabanına hem bölgesel kümelenmeden hem de Almanya, İtalya ve ABD tarafından temsil edilen Batı ekonomilerinden farklı olarak Doğu Asya imalat boyutunu da ekliyor.
Önde Gelen İthalat Kategorileri
Araçlar ve ilgili parça ve aksesuarlar, 2023 yılında 2,07 milyar dolar değerindeki ithalat kategorilerinin başında yer aldı ve toplam ithalat değerinin %12,0'ını oluşturdu. Mineral yakıtlar, mineral yağlar ve ilgili damıtma ürünleri %11,5 ile 1,99 milyar dolar değerle onu yakından takip ederken, makine ve mekanik cihazlar %11,1 (1,91 milyar dolar) ile üçüncü sırada yer aldı.
Elektrikli makine ve teçhizat %9,0 (1,55 milyar $) artış gösterirken, türüne göre belirtilmeyen emtialar %3,8 (660,78 milyon $) katkı sağladı. Demir veya çelik ürünleri %3,7 (636,67 milyon $) gelir elde ederken, farmasötik ürünler %3,2 (560,84 milyon $) artış gösterdi. Plastikler %3,0 (523,42 milyon $) katkıda bulunurken, demir ve çelik %2,7 (463,80 milyon $) ekledi ve tahıllar %2,3 (390,17 milyon $) ile ilk 10'u tamamladı.
İthalat kategorileri arasında 1,99 milyar dolar değerinde ikinci sırada yer alan mineral yakıtlar, aynı ürün kategorisinin Azerbaycan'ın ihracat profilinde ezici bir farkla hakim olduğu göz önüne alındığında dikkat çekici bir detay. Bu model tipik olarak ham üretim ile yerli rafineri kapasitesi arasındaki boşluğu yansıtıyor: Bir ülke büyük miktarlarda ham petrol ve doğal gaz ihraç ederken, kendi rafinerilerinin tam olarak tedarik etmediği rafine yakıt ürünleri, yağlayıcılar veya diğer spesifik petrol türevlerini ithal etmeye ihtiyaç duyuyor. Bu iki yönlü akış, enerji sektöründeki zayıflığa işaret etmekten ziyade, rafineri altyapısı yerli tüketicilerin ve endüstrilerin ihtiyaç duyduğu tüm nihai petrol ürünlerini kapsamak yerine ham ihracat etrafında uzmanlaşmış petrol ve gaz üreten ekonomilerin ortak bir özelliğidir.
İlk dört kategori olan araçlar, mineral yakıtlar, makineler ve elektrikli ekipmanlar hep birlikte toplam ithalat değerinin onda dördünden fazlasını oluşturuyor; bu da ekonominin hala ithal ekipman yoluyla ulaşım altyapısını, enerji işlemeyi ve endüstriyel kapasiteyi inşa ettiğini gösteriyor. 390,17 milyon dolar değerindeki ilk 10'da yer alan tahıllar da bir dereceye kadar gıda ithalatına bağımlılığın sinyalini veriyor ve ağır ekipmanlar, enerji ürünleri ve temel gıda maddelerini kapsayan bir kategori karışımını tamamlıyor. İlk dört kategori ile en alttaki altı kategori arasındaki fark oldukça kademeli olup, geri kalan kategorilerin hiçbiri toplamın %2,2'sinin altına düşmüyor. Listede hem hammadde hem de nihai ürün olarak iki kez yer alan ve toplam değeri 1,1 milyar doların biraz üzerinde olan demir ve çeliğin, aynı inşaat ve endüstriyel tedarik zincirinde hem ana metal stoğuna hem de işlenmiş metal mallara yönelik anlamlı talebe işaret ediyor.
İthalatın Art arda Üçüncü Yılı Artıyor
Beş yıllık eğilim, ithalatın 2020'de düşüşe geçtiğini, ardından toparlanıp istikrarlı bir şekilde arttığını gösteriyor. İthalat 2019'da 13,65 milyar dolardan 2020'de 10,73 milyar dolara yükseldi, ardından 2021'de toparlanarak 11,70 milyar dolara yükseldi, 2022'de 14,54 milyar dolara yükseldi ve 2023'te 17,28 milyar dolara ulaştı. Bu model, 2020'deki en düşük seviyeden bu yana art arda üç yıllık büyümeye işaret ediyor; 2023 toplamı şu anda 2020'nin oldukça üzerinde. 2019 başlangıç noktası.
Bu model, Dünya Bankası'nın Azerbaycan için hazırladığı WITS ticaret özeti ile tutarlıdır; bu özet, 2023 için kaydedilen daha geniş ithalat toplamlarının yanı sıra Rusya'nın ülkenin ithalat kaynakları arasındaki lider rolünü doğrulamaktadır. Bireysel ortak ülkelerin veya ürün kategorilerinin yıldan yıla nasıl bir dağılım gösterdiğine daha yakından bakmak için, yukarıdaki veri panelleri bu rakamların ardındaki tüm ayrıntıları sağlamaktadır.