01Öne Çıkan Noktalar
- Tacikistan 2023 yılında 4,25 milyar dolar değerinde mal ithal etti; bu, 2022'deki 5,18 milyar dolara kıyasla %18,0 düşüş anlamına geliyor ve bu veri setinde doğrulanmış ticaret verilerinin mevcut olduğu en son yıl.
- Araçlar, 17,1% ile (724,61 milyon dolar) tüm ithalat kategorilerine liderlik ederken, makineler %10,2 (434,16 milyon dolar) ile açık ara ikinci sırada yer aldı.
- Rusya, Tacikistan'ın en büyük ithalat ortağıydı ve 899,45 milyon dolar değerindeki ithalatın %21,2'sini sağladı.
- En büyük üç ithalat ortağı birlikte toplam ithalat değerinin %57,2'sini oluşturdu.
025 Yıllık Trend
| Yıl | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 |
|---|---|---|---|---|---|
| Değer | $3,3Mlr. | $3,1Mlr. | $4,2Mlr. | $5,2Mlr. | $4,2Mlr. |
03En Büyük İthalat Pazarları (2023)
| Sıra | Ortak | Değer | Pay |
|---|---|---|---|
| 1 | Rusya | $899,4M | 21,2% |
| 2 | Çin | $775,1M | 18,2% |
| 3 | Kazakistan | $755,4M | 17,8% |
| 4 | Özbekistan | $289,3M | 6,8% |
| 5 | Amerika Birleşik Devletleri | $199,6M | 4,7% |
| 6 | Japonya | $179,9M | 4,2% |
| 7 | Almanya | $175,2M | 4,1% |
| 8 | Türkiye | $165,2M | 3,9% |
| 9 | Güney Kore | $110,9M | 2,6% |
| 10 | Belarus | $82,9M | 2,0% |
04En Büyük İthalat Kategorileri (2023)
| Sıra | Kategori | Değer | Pay |
|---|---|---|---|
| 1 | Demiryolu veya Tramvay Araçları dışındaki taşıtlar ve bunların parça ve aksesuarları | $724,6M | 17,1% |
| 2 | Nükleer Reaktörler, Kazanlar, Makinalar ve Mekanik Cihazlar; Bunların parçaları | $434,2M | 10,2% |
| 3 | Hububat | $331,8M | 7,8% |
| 4 | Demir ve Çelik | $226,3M | 5,3% |
| 5 | Mineral Yakıtlar, Mineral Yağlar ve Bunların Distilasyonundan Elde Edilen Ürünler; Bitümlü Maddeler; Mineral Mumlar | $216,2M | 5,1% |
| 6 | Ahşap ve Ahşap Eşyalar; Odun Kömürü | $202,2M | 4,8% |
| 7 | Elektrikli Makine ve Teçhizat ve bunların parçaları; Ses Kaydediciler ve Çoğaltıcılar, Televizyon Görüntü ve Ses Kaydediciler ve Çoğaltıcılar ve Bu Eşyaların Parça ve Aksesuarları | $185,7M | 4,4% |
| 8 | Hayvansal ve Bitkisel Katı ve Sıvı Yağlar ve Bunların Parçalanma Ürünleri; Hazır Yemeklik Yağlar; Hayvansal veya Bitkisel Mumlar | $140,4M | 3,3% |
| 9 | İnorganik Kimyasallar; Değerli Metallerin, Nadir Toprak Metallerinin, Radyoaktif Elementlerin veya İzotopların Organik veya İnorganik Bileşikleri | $122,0M | 2,9% |
| 10 | Şekerler ve Şekerlemeler | $114,6M | 2,7% |
05Ticaret Ortağı Haritası
06Analiz
İthalat Değeri İki Yıllık Sıçramanın Ardından Geriledi
Tacikistan 2023 yılında 4,25 milyar dolar değerinde mal ithal etti; bu, 2022'deki 5,18 milyar dolara kıyasla %18,0 düşüş anlamına geliyor. Bu, bu veri setinde doğrulanmış ticaret verilerinin mevcut olduğu en son yıl. Veri seti 2019'dan 2023'e kadar tam beş yılı kapsıyor.
İthalat değeri 2019'da 3,33 milyar dolar seviyesindeydi. 2020'de 3,15 milyar dolara geriledi ve bu, beş yıllık dönemin en düşük seviyesi oldu. Ardından 2021'de 4,22 milyar dolara sıçradı ve tek bir yılda keskin bir artış kaydetti. İthalat değeri 2022'de 5,18 milyar dolara yükselerek bu beş yıllık dönemin en yüksek seviyesine ulaştıktan sonra 2023'te 4,25 milyar dolara geriledi.
Bu veri seti 2020'deki düşüşü, ardından gelen iki yıllık sıçramayı veya 2023'teki gerilemeyi açıklamıyor. Buna rağmen 2023'teki ithalat değeri hem 2019 hem de 2020 seviyelerinin oldukça üzerinde kaldı. %18,0'lik düşüş, aynı yıl bu ülkenin ticaretinin ihracat tarafında kaydedilen %24,5'lik gerilemeden daha sınırlı olsa da genel olarak aynı seyri izliyor. Her iki taraf da tek bir yönde istikrarlı bir hareket yerine önce bir düşüş, ardından iki yıllık keskin bir yükseliş ve sonrasında belirgin bir gerileme gösteriyor. İthalat ve ihracattaki bu ortak seyir, 2023'te yalnızca bilançonun tek bir tarafıyla sınırlı bir değişimden ziyade, bu ülkenin ticaretinin tamamını etkileyen daha geniş bir ekonomik dalgalanmaya işaret ediyor.
Araçlar ve Tahıllar, Gıdaya Bağımlılığı Yansıtan İthalat Listesine Liderlik Ediyor
Araçlar 2023'te 724,61 milyon dolar değer ve toplamın %17,1'lik payıyla tüm ithalat kategorilerine liderlik etti ve listedeki en büyük tek kategori oldu. Makine ve mekanik cihazlar %10,2 ile 434,16 milyon dolar değerinde açık ara ikinci sırada yer aldı. Tahıllar ise %7,8'lik pay ve 331,80 milyon dolarlık değerle ilk üçü tamamladı ve ilk iki kategorinin oldukça gerisinde kaldı. Tacikistan her yıl Kazakistan'dan yaklaşık bir milyon ton buğday satın alıyor ve bu miktar ülkenin tahıl ithalatının %94'üne kadarını oluşturuyor; bu bağımlılık, tahılların bu veri setindeki başlıca ithalat kategorileri arasında yer almasına da yansıyor.
Demir ve çelik %5,3'lük payla 226,25 milyon dolar değer oluştururken, mineral yakıtlar %5,1 ile 216,25 milyon dolar ekledi. Ahşap ve ahşap ürünleri %4,8 (202,20 milyon dolar) paya sahipti ve elektrikli makineler %4,4 (185,75 milyon dolar) katkı sağladı. Bu dört kategori listenin ortasında birbirine yakın seviyelerde yer alıyor ve hiçbiri ölçek bakımından ilk iki kategoriye yaklaşmıyor.
Hayvansal ve bitkisel katı ve sıvı yağlar %3,3 (140,42 milyon dolar) katkı sağlarken, inorganik kimyasallar %2,9 (122,05 milyon dolar) pay aldı. Şeker ve şekerli mamuller %2,7'lik pay ve 114,59 milyon dolarlık değerle ilk onu tamamladı ve burada listelenen on kategori arasındaki en küçük paya sahip oldu. Yalnızca araçların değeri, ikinci sıradaki kategorinin bir buçuk katından daha fazla. Bu fark, araçları listenin geri kalanından açıkça ayıracak kadar büyük. Araçlar, makineler, temel gıda maddeleri, metaller ve enerjiden oluşan bu karışım, bu büyüklükteki bir ekonominin kendi başına tamamen üretemediği hem tüketim mallarına hem de temel girdilere dayanan bir ithalat yapısını ortaya koyuyor.
Rusya, Çin ve Kazakistan Tüm İthalatın Yarısından Fazlasını Karşılıyor
Rusya, 2023'te Tacikistan'ın en büyük ithalat ortağıydı ve 899,45 milyon dolar değerindeki ithalatın %21,2'sini oluşturdu. Çin %18,2'lik pay ve 775,10 milyon dolarlık değerle ikinci sırada yer aldı. Kazakistan ise %17,8'lik pay ve 755,44 milyon dolarlık değerle onu yakından takip etti; böylece ilk üç ortak arasındaki fark yaklaşık 3,5 yüzde puanı içinde kaldı. Bu üç büyük ortak birlikte toplam ithalat değerinin %57,2'sini oluşturdu ve bu oran, bu ülkenin ticaretinin ihracat tarafında görülen yoğunlaşma yapısına oldukça benziyor.
Özbekistan %6,8 (289,34 milyon dolar) katkı sağlarken, Amerika Birleşik Devletleri %4,7 (199,64 milyon dolar) pay aldı. Japonya %4,2 (179,91 milyon dolar) ile onu takip etti ve Almanya %4,1 (175,25 milyon dolar) katkı sağladı.
Türkiye %3,9 (165,23 milyon dolar) katkı sağlarken, Güney Kore %2,6 (110,90 milyon dolar) pay aldı. Belarus %2,0'lık pay ve 82,92 milyon dolarlık değerle ilk onu tamamladı ve burada listelenen on ortak arasındaki en küçük paya sahip oldu. Rusya, Çin ve Kazakistan birlikte bu listeye hakim durumda. Geri kalan yedi ortak, Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika'ya dağılmış durumda ve daha küçük, birbirine daha yakın oranlara sahip. Bu yedi ortağın hiçbiri toplam ithalat değerinin tek başına %7'sine dahi ulaşamıyor; bu, sıralamanın başındaki üç bölgesel güçle karşılaştırıldığında keskin bir düşüş.
Birlikte değerlendirildiğinde, bu veri setindeki en son doğrulanmış yıl, araçlar ve temel gıda maddelerinin öncülük ettiği ve bu ülkenin ticaretinin ihracat tarafında olduğu gibi iki yıllık yükselişin ardından gerileyen bir ithalat yapısını ortaya koyuyor. Bu yapı, tedarikçi tabanı üç bölgesel güçte yoğunlaşmış ve bu üç ülke birlikte ülkenin ithal ettiği tüm ürünlerin yarısından çok daha fazlasını sağlıyor.