Eksport Republiki Środkowoafrykańskiej: 113,28 mln USD w 2023 r., spadek o 2,0%

Handel diamentami w Dubaju wyjaśnia dominację Zjednoczonych Emiratów Arabskich

W 2023 r. Republika Środkowoafrykańska wysłała za granicę towary o wartości 113,28 mln dolarów, co oznacza spadek o 2,0% w porównaniu z 115,54 mln dolarów rok wcześniej. Zjednoczone Emiraty Arabskie pochłonął 69,4% tej sumy o wartości 78,59 mln dolarów, co stanowi zdecydowanie największy cel eksportu tego kraju. Badania dotyczące handlu diamentami w tym kraju wyjaśniają, że w ostatnich latach większość formalnego eksportu diamentów z kraju przepływała przez Dubaj, globalne centrum wydobycia i handlu, co pomaga wyjaśnić, dlaczego pojedynczy rynek Zatoki Perskiej tak całkowicie dominuje na liście eksportowej śródlądowego kraju Afryki Środkowej. Handel ten funkcjonował w ramach embargo Procesu Kimberley nałożonego w 2013 r. po tym, jak diamenty z konfliktu pomogły finansować grupy rebeliantów podczas wojny domowej w kraju, a ograniczenia zostały całkowicie zniesione dopiero w 2024 r. Z tego samego badania wynika, że z Dubaju diamenty przemieszczają się dalej do uznanych ośrodków szlifowania i polerowania, takich jak Antwerpia, Bombaj i Hongkong, co oznacza, że rola rynku Zatoki Perskiej w tym handlu sprowadza się głównie do węzła tranzytowego i handlowego, a nie do końcowego miejsca przeznaczenia, gdzie kamienie są konsumowane.

Włochy zajął drugie miejsce z 7,1% (8,05 mln dolarów), a Francja z 5,7% (6,44 mln dolarów), co stanowi kontynuację powiązań handlowych z epoki kolonialnej. Łącznie Zjednoczone Emiraty Arabskie, Włochy i Francja, trzej najwięksi nabywcy, odpowiadają za 82,2% całkowitej wartości eksportu. Chiny dodał 3,8% (4,32 mln USD), Gabon 3,7% (4,21 mln USD), Wietnam 1,8% (2,06 mln USD), Niemcy 1,6% (1,82 mln USD), Kamerun 1,3% (1,46 mln USD), Hiszpania 1,2% (1,38 mln USD) i Turcja znalazły się w pierwszej dziesiątce na miejscu 0,6% (0,71 mln dolarów).

Diamenty i drewno stanowią prawie cały eksport

Perły naturalne i hodowlane, kamienie szlachetne i półszlachetne oraz metale szlachetne – kategoria, w której w praktyce dominuje surowiec diamentowy – w 2023 roku przewodziły wszystkim kategoriom eksportu, których wartość wyniosła 86,52 mln dolarów i stanowiła 76,4% wartości ogółem, czyli więcej niż wszystkie pozostałe kategorie razem wzięte. Drewno i artykuły z drewna uplasowały się na drugim miejscu z udziałem 10,9% (12,38 mln dolarów). Dane branżowe dotyczące krajowego sektora drzewnego zauważają, że transport kłód poza kraj śródlądowy zazwyczaj oznacza przewóz ich drogą lądową do Kamerunu lub transport rzeczny i kolejowy w kierunku Republiki Konga, ponieważ Republika Środkowoafrykańska nie ma własnego portu, co prawdopodobnie wyjaśnia, dlaczego sąsiedni Kamerun znajduje się w pierwszej dziesiątce głównych kierunków eksportu w kraju, ponieważ towary przemieszczane drogą lądową w kierunku portu przybrzeżnego są często rejestrowane w statystykach handlowych jako płynące do kraju tranzytowego przed kontynuując podróż do prawdziwego zagranicznego nabywcy.

Pojazdy wzrosły o 4,6% (5,25 mln dolarów), prawdopodobnie odzwierciedlając reeksport używanych samochodów, a nie produkcję krajową, a maszyny i urządzenia mechaniczne przyczyniły się do wzrostu o 1,6% (1,81 mln dolarów). Maszyny elektryczne dodały 1,3% (1,43 mln USD), nakrycia głowy 0,9% (1,00 mln USD), różne przetwory jadalne 0,8% (0,94 mln USD), a bawełna 0,8% (0,90 mln USD), co stanowi niewielki, ale znaczący wpis, biorąc pod uwagę północ Sahelu, gdzie rośnie bawełna w kraju. Zabawki, gry i artykuły sportowe zamknęły się na poziomie 0,7% (0,75 mln dolarów), a sprzęt kolejowy i tramwajowy znalazł się w pierwszej dziesiątce z wynikiem 0,4% (0,50 mln dolarów). Poza diamentami i drewnem żadna z tych kategorii nie osiąga rocznej wartości nawet 2 milionów dolarów, co podkreśla, jak wąska jest formalna baza eksportowa kraju, jeśli odłoży się na bok dwa dominujące towary.

Niestabilne ożywienie po upadku ery pandemii

Eksport Republiki Środkowoafrykańskiej w ciągu ostatnich pięciu lat podążał niezwykle niestabilną ścieżką. W 2019 r. wyniosły one 123,97 mln dolarów, a w 2020 r. spadły do zaledwie 40,53 mln dolarów, co oznacza spadek o ponad dwie trzecie, gdy pandemia zamroziła globalną działalność związaną z podróżami i handlem, od której zależy formalny eksport diamentów. Eksport wzrósł do 57,73 mln dolarów w 2021 r., a następnie wzrósł do 115,54 mln dolarów w 2022 r., zasadniczo z powrotem do poziomu przed pandemią, po czym nieznacznie spadł do 113,28 mln dolarów w 2023 r., co oznacza spadek o 2,0% rok do roku.

Biorąc pod uwagę, że ponad trzy czwarte wartości eksportu opiera się na jednej kategorii będącej przedmiotem obrotu za pośrednictwem jednego ośrodka w Zatoce Perskiej oraz że leżący u jego podstaw handel diamentami wyłonił się w pełni dopiero po ponad dziesięciu latach ograniczeń embargo w 2024 r., dane dotyczące eksportu tego kraju w nadchodzących latach mogą okazać się równie wrażliwe na zmiany w międzynarodowej polityce handlu diamentami, jak miało to miejsce w przypadku światowych wstrząsów gospodarczych, takich jak pandemia, zwłaszcza że pełne uczestnictwo w Procesie Kimberley potencjalnie otwiera drzwi do uwzględnienia większej części faktycznej produkcji diamentów w kraju formalnych statystyk handlowych zamiast poruszać się nieformalnymi lub przemycanymi kanałami. Aby lepiej przyjrzeć się rozkładowi poszczególnych krajów partnerskich lub kategorii produktów z roku na rok, powyższe panele danych zawierają szczegółowe informacje na temat tych liczb.