Importhandelsgegevens Letland: $24,55 miljard in 2023, een daling van 9,80%

Letland heeft Russisch gas verboden, dus Litouwen vult het gat

Letland importeerde in 2023 voor 24,55 miljard dollar aan goederen, een daling van 9,80% ten opzichte van de 27,21 miljard dollar in 2022. Minerale brandstoffen stonden bovenaan elke importcategorie met 11,94% van het totaal, met een waarde van 2,93 miljard dollar. De Letse wet verbiedt de levering van aardgas uit Rusland, dus gas komt het land nu binnen via verbindingen met Litouwen en Estland, terwijl Letland in 2023 naar schatting 786,5 miljoen kubieke meter aardgas importeert. Deze juridische verschuiving, na de Russische invasie van Oekraïne, zorgde ervoor dat een grote energiestroom die ooit rechtstreeks vanuit Rusland liep, via regionale pijpleidingverbindingen werd omgeleid. Letland vertrouwt ook steeds meer op de levering van vloeibaar aardgas en regionale ondergrondse opslagfaciliteiten om de seizoensschommelingen in de vraag op te vangen, die gas uit een enkele nabijgelegen bron vroeger gemakkelijker absorbeerde.

Elektrische machines stonden op de tweede plaats met 10,90% ($2,68 miljard), en voertuigen voegden 9,19% ($2,26 miljard) toe. Machines en mechanische apparaten droegen 8,84% ($2,17 miljard) bij, en farmaceutische producten leverden 4,01% ($984,81 miljoen). Kunststof voegde 3,58% ($878,48 miljoen) toe. Dranken, sterke drank en azijn droegen 3,40% bij ($833,88 miljoen), een categorie die nauw verband houdt met de rol van Letland als distributiecentrum voor westerse sterke dranken. Grote producenten registreren zich in Letland en verschepen alcohol daarheen voordat deze verder gaat naar andere markten, waaronder Rusland, een patroon dat ook zichtbaar is aan de exportkant van de Letse handel. Geen van de andere importproducten van Letland benadert de omvang van voertuigen, elektrische machines of brandstof, maar samen vormen ze een vrij typisch profiel voor een kleine, open EU-economie die op zichzelf relatief weinig zware industrie produceert.

Litouwen, Duitsland en Polen leveren bijna de helft van de Letse import

Litouwen leverde in 2023 21,70% van de Letse import, ter waarde van 5,33 miljard dollar, meer dan welke andere bron dan ook. Duitsland stond op de tweede plaats met 11,51% ($2,82 miljard), en Polen behaalde 10,89% ($2,67 miljard). Samen vertegenwoordigden deze top drie bronnen 44,10% van de totale importwaarde; bijna de helft van alles wat Letland uit het buitenland kocht, concentreerde zich in slechts drie aangrenzende economieën. Dat concentratieniveau is typerend voor een kleine Baltische economie die diep verankerd is in de toeleveringsketens van de EU, waar fysieke nabijheid en gedeelde douaneregels de handel met buurlanden veel goedkoper maken dan het betrekken van dezelfde goederen van verder weg.

Estland voegde daar 8,65% ($2,12 miljard) aan toe, waarmee een Baltisch trio, Litouwen, Duitsland en Estland, wordt afgerond dat samen met Polen deze lijst domineert. Finland droeg 4,67% ($1,15 miljard) bij, en Nederland leverde 4,54% ($1,11 miljard). China voegde 3,81% ($936,11 miljoen) toe, en Italië droeg 3,74% ($918,00 miljoen) bij. Zweden leverde 3,21% ($788,41 miljoen). Letland leverde driekwart van de ongeveer 266 miljoen dollar aan whisky die Rusland in de eerste negen maanden van 2023 importeerde, ook al produceert Letland niets zelf, aangezien westerse distilleerders het land eerder als distributiecentrum dan als productiebasis gebruiken. Rusland sloot de top tien af met 2,67% ($655,96 miljoen), een kleiner maar nog steeds opmerkelijk aandeel gezien de bredere sanctieomgeving.

De import trok zich terug van een piek in 2022

Het importtotaal van Letland steeg drie jaar op rij voordat het in 2023 daalde. In 2019 bedroeg het 17,15 miljard dollar, om vervolgens lichtjes te dalen tot 17,03 miljard dollar in 2020 toen de pandemie de wereldhandel vertraagde. Het steeg tot 22,40 miljard dollar in 2021 en steeg vervolgens verder tot 27,21 miljard dollar in 2022, het hoogtepunt van deze periode van vijf jaar. Het cijfer voor 2023 van 24,55 miljard dollar, een daling van 9,80% op jaarbasis, gaf een aanzienlijk deel van die winst terug.

Die piek in 2022 sluit nauw aan bij dezelfde mondiale energieprijspiek die dat jaar de economieën in heel Europa heeft gevormd, voordat de prijzen tot en met 2023 afkoelden. Letland's eigen verschuiving van Russisch gas voegde nog een laag van verstoring toe bovenop die bredere prijscyclus, waardoor nieuwe aanvoerroutes werden gedwongen, net op het moment dat de mondiale energiekosten al scherp aan het schommelen waren. Het is op basis van het handelstotaal alleen lastig om precies te ontwarren hoeveel van de terugval in 2023 de dalende prijzen weerspiegelt ten opzichte van de voltooide transitie van Russisch gas, maar beide krachten gingen dat jaar duidelijk in dezelfde richting. Het importtotaal van Letland ligt nog steeds ruim boven het niveau van vóór 2021, wat eraan herinnert dat de terugval meer lijkt op een terugtrekking uit een ongewoon duur jaar dan op een blijvende daling van wat het land daadwerkelijk van de rest van de wereld koopt. Een kleinere economie die zo sterk afhankelijk is van haar directe buren voor zowel energie als dagelijkse productiegoederen zal de komende jaren een dergelijke gevoeligheid voor regionale prijs- en beleidsveranderingen blijven vertonen.