01Belangrijkste Punten
- Nederland exporteerde in 2023 voor 717,44 miljard dollar aan goederen, een daling van 6,61% ten opzichte van 768,26 miljard dollar in 2022.
- Minerale brandstoffen vormden met 18,05% (129,48 miljard dollar) de grootste exportcategorie, voornamelijk dankzij de rol van Rotterdam als Europa's grootste centrum voor olieraffinage en oliehandel, en niet dankzij binnenlandse olieproductie.
- Machines waren goed voor 13,54% (97,13 miljard dollar) en zijn sterk geconcentreerd rond ASML, de enige fabrikant ter wereld van de extreme-ultravioletlithografiemachines die worden gebruikt voor de productie van de meest geavanceerde computerchips.
- Duitsland nam 22,82% van de Nederlandse export af, maar wederuitvoer is goed voor meer dan 40% van de totale Nederlandse goederenexport. Dat betekent dat een groot deel van wat het land verlaat in eerste instantie nooit echt onderdeel was van de Nederlandse economie.
025-Jaarstrend
| Jaar | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 |
|---|---|---|---|---|---|
| Waarde | $576,8mld | $551,4mld | $696,9mld | $768,3mld | $717,4mld |
03Belangrijkste Exportmarkten (2023)
| Rang | Partner | Waarde | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 1 | Duitsland | $163,7mld | 22,8% |
| 2 | België | $84,7mld | 11,8% |
| 3 | Frankrijk | $57,7mld | 8,0% |
| 4 | Verenigd Koninkrijk | $45,4mld | 6,3% |
| 5 | Verenigde Staten | $35,2mld | 4,9% |
| 6 | Italië | $29,4mld | 4,1% |
| 7 | Spanje | $22,8mld | 3,2% |
| 8 | Polen | $20,2mld | 2,8% |
| 9 | China | $19,2mld | 2,7% |
| 10 | Bunkerbrandstof | $15,8mld | 2,2% |
04Belangrijkste Exportcategorieën (2023)
| Rang | Categorie | Waarde | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 1 | Minerale brandstoffen, minerale oliën en producten van de distillatie ervan; Bitumineuze stoffen; Minerale wassen | $129,5mld | 18,0% |
| 2 | Kernreactoren, ketels, machines en mechanische apparaten; Delen daarvan | $97,1mld | 13,5% |
| 3 | Elektrische machines en uitrusting en onderdelen daarvan; Geluidsrecorders en -reproducers, televisiebeeld- en geluidsrecorders en -reproducers, en onderdelen en accessoires van dergelijke artikelen | $63,8mld | 8,9% |
| 4 | Optische, fotografische, cinematografische, meet-, controle-, precisie-, medische of chirurgische instrumenten en apparaten; Onderdelen en accessoires daarvan | $43,7mld | 6,1% |
| 5 | Voertuigen anders dan rollend spoorwegmaterieel of trammaterieel, en onderdelen en accessoires daarvan | $29,6mld | 4,1% |
| 6 | Kunststoffen en artikelen daarvan | $26,7mld | 3,7% |
| 7 | Farmaceutische producten | $25,4mld | 3,5% |
| 8 | Organische chemicaliën | $19,6mld | 2,7% |
| 9 | Diverse chemische producten | $18,9mld | 2,6% |
| 10 | Zuivel; Vogeleieren; Natuurlijke honing; Eetbare producten van dierlijke oorsprong, nergens anders genoemd of elders onder begrepen | $12,4mld | 1,7% |
05Kaart van Handelspartners
06Analyse
Rotterdam maakt van Nederland een grootmacht in de brandstofexport
Nederland exporteerde in 2023 voor 717,44 miljard dollar aan goederen, een daling van 6,61% ten opzichte van 768,26 miljard dollar in 2022. Minerale brandstoffen stonden met 18,05% van het totaal, goed voor 129,48 miljard dollar, bovenaan alle categorieën. Daarmee waren ze groter dan elke andere categorie, ondanks het feit dat Nederland zelf zeer weinig ruwe olie produceert. Rotterdam verwerkt jaarlijks ongeveer 460 miljoen ton vracht en fungeert als de belangrijkste toegangspoort van Europa voor ruwe olie en geraffineerde olieproducten. In de haven staat een raffinaderij van BP die ongeveer 400.000 vaten per dag verwerkt, de op een na grootste raffinaderij in Noordwest-Europa. Bovendien vormt Rotterdam de Europese referentieprijs voor gasolie, stookolie, nafta en vliegtuigbrandstof. Ruwe olie komt vanuit producenten over de hele wereld in Rotterdam aan, wordt geraffineerd of eenvoudigweg overgeslagen, waarna de eindproducten naar afnemers in heel Europa worden vervoerd. Dat patroon stuwt de Nederlandse exportcijfers veel verder op dan binnenlandse productie ooit alleen zou kunnen verklaren. Het betekent ook dat Nederland in een categorie als deze aan de top kan staan zonder ooit een vat ruwe olie uit eigen bodem te hebben gewonnen.
Eén bedrijf verklaart een groot deel van de Nederlandse machine-export
Machines en mechanische apparaten waren goed voor 13,54% van de export, met een waarde van 97,13 miljard dollar, en vormden daarmee de op een na grootste categorie. Nederland heeft 7% van de wereldwijde markt voor AI-apparatuur in handen, met een exportwaarde van meer dan 80 miljard euro, waarmee het na Duitsland op de tweede plaats in Europa staat. Die positie is voor een belangrijk deel te danken aan één bedrijf: ASML, de enige fabrikant ter wereld die de extreme-ultravioletlithografiemachines maakt die worden gebruikt voor de productie van de meest geavanceerde computerchips. Door die concentratie is een aanzienlijk deel van deze volledige categorie terug te voeren op één bedrijf met hoofdkantoor in Veldhoven, in plaats van op een brede industriële basis die over het hele land verspreid is. Elektrische machines waren daarnaast goed voor 8,89% (63,80 miljard dollar) en optische, fotografische en meetinstrumenten voor 6,09% (43,66 miljard dollar). Beide categorieën omvatten waarschijnlijk nog meer apparatuur en onderdelen voor de halfgeleiderindustrie die verbonden zijn met hetzelfde industriële cluster.
Duitsland koopt bijna een kwart, maar veel daarvan blijft niet in Nederland
Duitsland nam in 2023 22,82% van de Nederlandse export af, met een waarde van 163,74 miljard dollar. Daarmee was Duitsland de grootste afnemer, wat laat zien hoe nauw de twee economieën met elkaar verweven zijn. België volgde met 11,81% (84,70 miljard dollar) en Frankrijk was goed voor 8,05% (57,72 miljard dollar). Nederlandse handelaren importeren goederen en voeren die vervolgens weer uit zonder dat ze in Nederland veel worden bewerkt, waarbij wederuitvoer meer dan 40% van de totale Nederlandse goederenexport uitmaakt. Daarmee behoort Nederland, samen met Hongkong, Singapore en Cyprus, tot de belangrijkste wederuitvoer-economieën ter wereld. Dit "Rotterdam-effect" betekent dat een groot deel van wat als Nederlandse export naar Duitsland en andere buurlanden wordt geregistreerd, in economische zin nooit echt tot de Nederlandse economie heeft behoord. De goederen zijn simpelweg via een Nederlandse haven of opslagplaats gegaan op weg naar hun uiteindelijke bestemming elders in Europa.
Het Verenigd Koninkrijk was goed voor 6,33% (45,41 miljard dollar) en de Verenigde Staten voor 4,91% (35,23 miljard dollar). Italië droeg 4,10% (29,42 miljard dollar) bij en Spanje 3,17% (22,76 miljard dollar). Polen was goed voor 2,81% (20,18 miljard dollar) en China sloot de lijst grotendeels af met 2,67% (19,17 miljard dollar). Nog eens 2,20% (15,77 miljard dollar) viel onder "bunkers". Bunkeren verwijst naar het leveren van brandstof aan schepen die internationaal transport uitvoeren. Dit cijfer omvat brandstof die wordt verkocht aan schepen die in Nederlandse havens bijtanken. Het gaat om handel waarvoor helemaal geen specifiek bestemmingsland bestaat. Duitsland, België en Frankrijk waren samen goed voor 42,67% van de totale exportwaarde.
Voertuigen waren goed voor 4,13% (29,61 miljard dollar) en kunststoffen voor 3,72% (26,66 miljard dollar). Farmaceutische producten waren goed voor 3,54% (25,40 miljard dollar) en organische chemicaliën voor 2,73% (19,60 miljard dollar). Chemische producten die elders niet zijn ingedeeld, waren goed voor 2,64% (18,93 miljard dollar), terwijl zuivelproducten de top tien afsloten met 1,73% (12,40 miljard dollar). Nederland staat wereldwijd op de tweede plaats wat landbouwexport betreft, na de Verenigde Staten, ondanks zijn kleine oppervlakte, waarbij zuivelproducten tot de belangrijkste categorieën van landbouwexport behoren. Die zuivelwaarde is bescheiden naast brandstoffen en machines, maar weerspiegelt nog altijd de uitzonderlijk grote en efficiënte landbouwsector van een land dat klein en dichtbevolkt is. De exportwaarde steeg de afgelopen vijf jaar niet gelijkmatig, van 576,78 miljard dollar in 2019 naar een dieptepunt van 551,35 miljard dollar in 2020, om vervolgens te stijgen naar 696,87 miljard dollar in 2021 en 768,26 miljard dollar in 2022, voordat deze in 2023 weer daalde naar 717,44 miljard dollar.