01Öne Çıkan Noktalar
- Moğolistan, 2023 yılında 9,25 milyar dolar değerinde mal ithal etti; bu, 2022'deki 8,75 milyar dolara göre %5,78'lik bir artış anlamına geliyor.
- Neredeyse tamamı rafine petrol ürünlerinden oluşan mineral yakıtlar, Moğolistan'ın faal bir petrol rafinerisi bulunmaması nedeniyle %22,91'lik payla (2,12 milyar dolar) tüm ithalat kategorilerinin başında yer aldı.
- Çin, ithalatın %40,53'ünü (3,75 milyar dolar) karşılarken Rusya %25,79'luk (2,39 milyar dolar) payla ikinci sırada yer aldı. İki ülke birlikte, Moğolistan'ın ithalata harcadığı her üç doların yaklaşık ikisini oluşturdu.
- Taşıtlar, %16,26'lık payla (1,50 milyar dolar) ikinci en büyük ithalat kategorisi oldu ve bunun önemli bir bölümünü Japonya'dan gelen kullanılmış otomobiller oluşturdu.
025 Yıllık Trend
| Yıl | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 |
|---|---|---|---|---|---|
| Değer | $6,1Mlr. | $5,3Mlr. | $6,8Mlr. | $8,7Mlr. | $9,3Mlr. |
03En Büyük İthalat Pazarları (2023)
| Sıra | Ortak | Değer | Pay |
|---|---|---|---|
| 1 | Çin | $3,7Mlr. | 40,5% |
| 2 | Rusya | $2,4Mlr. | 25,8% |
| 3 | Japonya | $716,3M | 7,7% |
| 4 | Güney Kore | $415,2M | 4,5% |
| 5 | Amerika Birleşik Devletleri | $282,4M | 3,1% |
| 6 | Almanya | $211,3M | 2,3% |
| 7 | Vietnam | $114,8M | 1,2% |
| 8 | Türkiye | $95,9M | 1,0% |
| 9 | Polonya | $94,4M | 1,0% |
| 10 | Fransa | $93,4M | 1,0% |
04En Büyük İthalat Kategorileri (2023)
| Sıra | Kategori | Değer | Pay |
|---|---|---|---|
| 1 | Mineral Yakıtlar, Mineral Yağlar ve Bunların Distilasyonundan Elde Edilen Ürünler; Bitümlü Maddeler; Mineral Mumlar | $2,1Mlr. | 22,9% |
| 2 | Demiryolu veya Tramvay Araçları dışındaki taşıtlar ve bunların parça ve aksesuarları | $1,5Mlr. | 16,3% |
| 3 | Nükleer Reaktörler, Kazanlar, Makinalar ve Mekanik Cihazlar; Bunların parçaları | $1,2Mlr. | 12,5% |
| 4 | Elektrikli Makine ve Teçhizat ve bunların parçaları; Ses Kaydediciler ve Çoğaltıcılar, Televizyon Görüntü ve Ses Kaydediciler ve Çoğaltıcılar ve Bu Eşyaların Parça ve Aksesuarları | $606,5M | 6,6% |
| 5 | Demir veya Çelikten Eşyalar | $513,1M | 5,5% |
| 6 | Demir ve Çelik | $270,0M | 2,9% |
| 7 | Plastikler ve Plastiklerden Ürünler | $190,6M | 2,1% |
| 8 | Kauçuk ve Kauçuktan Eşyalar | $169,0M | 1,8% |
| 9 | Eczacılık Ürünleri | $168,3M | 1,8% |
| 10 | Çeşitli Yenilebilir Hazırlıklar | $147,9M | 1,6% |
05Ticaret Ortağı Haritası
06Analiz
Rusya, Moğolistan'ın Yakıtının Neredeyse Tamamını Tedarik Ediyor
Moğolistan, 2023 yılında 9,25 milyar dolar değerinde mal ithal etti; bu, 2022'deki 8,75 milyar dolara göre %5,78'lik bir artış anlamına geliyor. Mineral yakıtlar, toplamın %22,91'ini oluşturarak 2,12 milyar dolarlık değerle tüm kategorilerin başında yer aldı. Moğolistan'ın faal bir petrol rafinerisi bulunmuyor ve 2026'nın başı itibarıyla ülkenin petrol ürünlerinin yaklaşık %97'sini Rusya tedarik ediyordu; ülkenin ilk yerli rafinerisinin ise 2028'den önce faaliyete geçmesi beklenmiyor. Tedarik sıkıştığında bu bağımlılığın gerçek sonuçları oluyor. Rusya, Moğolistan'ın benzin ve dizeldeki başlıca tedarikçisi ve Rusya tarafındaki aksaklıklar Moğolistan'daki yakıt fiyatlarını litre başına yaklaşık 1,00 dolardan 1,50 ila 2,00 dolar seviyesine doğru keskin biçimde yükseltti. Başka tedarik seçeneği neredeyse olmayan bir ülkenin böyle bir durumda karşı koymak için fazla bir seçeneği bulunmuyor. Sevkiyatların yeniden başlamasını beklemek veya o zamana kadar kalan yakıtı karneyle dağıtmak zorunda kalıyor.
Taşıtlar, %16,26'lık payla (1,50 milyar dolar) ikinci en büyük ithalat kategorisiydi. Moğolistan, ülkede trafiğin yolun sağ tarafından aktığı halde sağdan direksiyonlu kullanılmış Japon araçlarının ithalatına izin veriyor, Bu yasal istisna, uyumsuzluğa rağmen ikinci el Japon otomobillerini Moğolistan sokaklarında sıradan bir manzara haline getirdi. Sürücüler, trafik yönüne göre aracın yanlış tarafında oturmak zorunda kalıyor. Bu çözümün sürmesinin temel nedeni, ithal Japon otomobillerinin soldan direksiyonlu alternatiflere kıyasla daha ucuz ve daha kolay bulunabilir olması. Makineler %12,48'lik (1,15 milyar dolar) paya sahipti ve bunların büyük bölümünü, diğer tarafta Moğolistan'ın ihracat ekonomisine hakim olan madencilik sektörünü besleyen ağır ekipman oluşturdu. Elektrikli makineler %6,56 (606,51 milyon dolar), demir ve çelikten eşyalar ise %5,55 (513,07 milyon dolar) pay aldı. Demir ve çeliğin kendisi %2,92 (270,02 milyon dolar), plastikler ise %2,06 (190,62 milyon dolar) paya sahipti. Kauçuk ürünleri %1,83 (169,04 milyon dolar), ilaç ürünleri %1,82 (168,26 milyon dolar) pay aldı ve çeşitli yenilebilir ürünler %1,60'lık (147,86 milyon dolar) payla ilk on sırayı tamamladı.
Çin Her On Dolardan Dördünü, Rusya ise Dörtte Birden Fazlasını Sağlıyor
Çin, 2023 yılında Moğolistan'ın ithalatının %40,53'ünü, yani 3,75 milyar dolar değerindeki kısmını karşılayarak diğer tüm ülkeleri geride bıraktı. Rusya ise %25,79'luk (2,39 milyar dolar) payla ikinci sırada yer aldı. Bu iki komşu ülke birlikte, Moğolistan'ın ithalata harcadığı her üç doların yaklaşık ikisini sağladı. Bu yoğunlaşma, ihracat tarafındaki dağılım çok farklı görünse de ülkenin bu iki ülke arasında karayla çevrili konumunu yansıtıyor. Çin, Moğolistan'ın yurt dışına sattığı malların ezici çoğunluğunu satın alıyor, ancak Rusya, büyük ölçüde yakıt ilişkisi nedeniyle, Moğolistan'ın satın aldığı malların ihracat tarafındaki payından çok daha büyük bir bölümünü tedarik ediyor. İki komşu ülke fiilen farklı rolleri üstlenmiş durumda. Biri Moğolistan'ın yer altından çıkardığı neredeyse her şeyi alıyor. Diğeri ise ülkenin taşıtlarını ve jeneratörlerini çalışır durumda tutuyor. Bu rollerin hiçbiri üçüncü bir ülke tarafından kolayca üstlenilemez. Her iki ticaret ilişkisi de esnek deniz taşımacılığından ziyade fiziksel boru hatlarına, demiryollarına ve kara sınır kapılarına bağlı.
Japonya %7,74 (716,32 milyon dolar), Güney Kore ise %4,49 (415,16 milyon dolar) pay sağladı ve her ikisi de kullanılmış taşıtlar ile makine parçaları açısından önemli kaynaklar oldu. Amerika Birleşik Devletleri %3,05 (282,36 milyon dolar), Almanya ise %2,28 (211,31 milyon dolar) katkıda bulundu. Vietnam %1,24 (114,81 milyon dolar), Türkiye ise %1,04 (95,91 milyon dolar) pay sağladı. Polonya %1,02 (94,38 milyon dolar) eklerken Fransa %1,01'lik (93,42 milyon dolar) payla ilk onu tamamladı. Bu küçük kaynakların hiçbiri, Moğolistan'ın ithalat faturasını tanımlayan iki ülkeye dayalı yoğunlaşmaya ciddi bir meydan okumaya yaklaşamıyor.
İthalat Tek Bir Pandemi Düşüşüyle Birlikte Düzenli Olarak Büyüdü
İthalat değeri pandemi sırasında yalnızca bir kez düşerken, sonrasında her yıl düzenli biçimde yükseldi. Toplam değer 2019'da 6,13 milyar dolar seviyesindeydi, COVID dönemi kaynaklı aksaklıkların ticareti etkilemesiyle 2020'de 5,30 milyar dolara geriledi, ardından 2021'de 6,84 milyar dolara toparlandı. 2022'de 8,75 milyar dolara ve 2023'te 9,25 milyar dolara yükseldi.
Bu istikrarlı büyüme, Moğolistan'ın ihracat tarafında daha önce görülen aynı madencilik yatırım döngüsüyle genel olarak paralellik gösteriyor. Bakır ve kömür üretimini artırmak için ülkeye giren daha fazla makine ve ekipman, bir veya iki yıl sonra artan ihracat hacimleriyle birlikte kendini göstermeye eğilimli. Daha büyük kırılganlık makinelerden ziyade yakıtta yatıyor. Rafine petrolünün neredeyse tamamı için tek bir komşu ülkeye bağımlı olan bir ülkenin bir tedarik şokunu absorbe etmek için sınırlı hareket alanı bulunuyor ve Moğolistan'ın yeni rafineri projesi, yıllar sonra gerçekten üretime başlayana kadar bu tabloyu değiştirmeyecek. O zamana kadar Rusya'nın kendi yakıt piyasasındaki her fiyat artışı veya tedarik kesintisi, arada herhangi bir yerli tampon olmaksızın Moğolistan'daki akaryakıt istasyonlarına neredeyse anında yansımaya devam edecek.