Dane dotyczące importu Mongolii: 9,25 mld USD w 2023 r., wzrost o 5,78%

Rosja dostarcza niemal całe paliwo Mongolii

Mongolia zaimportowała w 2023 roku towary o wartości 9,25 mld dolarów, o 5,78% więcej niż w 2022 roku, gdy wartość importu wyniosła 8,75 mld dolarów. Paliwa mineralne stanowiły największą kategorię importową, odpowiadając za 22,91% całości, czyli 2,12 mld dolarów. Mongolia nie posiada własnej działającej rafinerii ropy naftowej, a na początku 2026 roku Rosja dostarczała około 97% produktów naftowych wykorzystywanych w tym kraju. Pierwsza krajowa rafineria Mongolii ma zostać uruchomiona dopiero w 2028 roku. Ta zależność ma realne konsekwencje, gdy dostawy zaczynają się kurczyć. Rosja jest głównym dostawcą benzyny i oleju napędowego do Mongolii, a zakłócenia po stronie rosyjskiej spowodowały gwałtowny wzrost cen paliw w Mongolii, z około 1,00 dolara za litr do poziomu 1,50 do 2,00 dolara. Kraj mający niemal żadnych alternatywnych źródeł dostaw ma w takiej sytuacji niewielkie możliwości działania. Może jedynie czekać na wznowienie dostaw albo racjonować pozostałe paliwo do czasu ich powrotu.

Pojazdy były drugą co do wielkości kategorią importową, odpowiadając za 16,26% importu (1,50 mld dolarów). Mongolia zezwala na import używanych japońskich pojazdów z kierownicą po prawej stronie, mimo że w kraju obowiązuje ruch prawostronny. Ta osobliwość prawna sprawiła, że używane samochody z Japonii są powszechnym widokiem na mongolskich ulicach, mimo niedopasowania do kierunku ruchu. Kierowcy siedzą po niewłaściwej stronie pojazdu względem kierunku jazdy. To rozwiązanie utrzymuje się przede wszystkim dlatego, że importowane samochody japońskie są tańsze i łatwiej dostępne niż alternatywy z kierownicą po lewej stronie. Maszyny odpowiadały za 12,48% importu (1,15 mld dolarów), głównie dzięki ciężkiemu sprzętowi trafiającemu do sektora wydobywczego, który dominuje w gospodarce eksportowej Mongolii po drugiej stronie bilansu handlowego. Maszyny elektryczne stanowiły kolejne 6,56% (606,51 mln dolarów), a wyroby z żelaza i stali 5,55% (513,07 mln dolarów). Żelazo i stal odpowiadały za 2,92% importu (270,02 mln dolarów), a tworzywa sztuczne za 2,06% (190,62 mln dolarów). Wyroby gumowe stanowiły 1,83% (169,04 mln dolarów), produkty farmaceutyczne 1,82% (168,26 mln dolarów), a różnorodne przetwory spożywcze zamknęły pierwszą dziesiątkę z udziałem 1,60% (147,86 mln dolarów).

Chiny dostarczają cztery z dziesięciu dolarów importu, a Rosja kolejne dwa i pół

Chiny dostarczyły w 2023 roku 40,53% importu Mongolii o wartości 3,75 mld dolarów, więcej niż jakikolwiek inny kraj. Na drugim miejscu znalazła się Rosja z udziałem 25,79% (2,39 mld dolarów). Łącznie te dwa sąsiednie państwa dostarczyły niemal dwie z każdych trzech dolarów wydawanych przez Mongolię na import. Taka koncentracja odzwierciedla położenie Mongolii między tymi krajami i jej brak dostępu do morza, choć struktura ta wygląda zupełnie inaczej po stronie eksportu. Chiny kupują zdecydowaną większość tego, co Mongolia sprzedaje za granicę, natomiast Rosja dostarcza znacznie większą część tego, co Mongolia importuje, niż wynikałoby to z jej udziału po stronie eksportowej, głównie ze względu na zależność od rosyjskich dostaw paliwa. Oba sąsiednie kraje pełnią w praktyce różne role. Jeden odbiera niemal wszystko, co Mongolia wydobywa z ziemi. Drugi zapewnia działanie pojazdów i generatorów w kraju. Żadnej z tych ról nie da się łatwo zastąpić dostawami z trzeciego państwa. Oba kierunki handlu zależą od fizycznych rurociągów, linii kolejowych i lądowych przejść granicznych, a nie od elastycznego transportu morskiego.

Japonia dostarczyła 7,74% importu (716,32 mln dolarów), a Korea Południowa kolejne 4,49% (415,16 mln dolarów). Oba kraje są istotnymi źródłami używanych pojazdów i części do maszyn. Stany Zjednoczone odpowiadały za 3,05% (282,36 mln dolarów), a Niemcy za 2,28% (211,31 mln dolarów). Wietnam dostarczył 1,24% (114,81 mln dolarów), a Turcja 1,04% (95,91 mln dolarów). Polska odpowiadała za 1,02% (94,38 mln dolarów), a Francja zamknęła pierwszą dziesiątkę z udziałem 1,01% (93,42 mln dolarów). Żadne z tych mniejszych źródeł nie zbliża się do podważenia koncentracji importu na dwóch krajach, która charakteryzuje rachunek importowy Mongolii.

Import rósł stabilnie, z jednym pandemicznym spadkiem

Wartość importu spadła podczas pandemii tylko raz, po czym rosła stabilnie w każdym kolejnym roku. W 2019 roku wyniosła 6,13 mld dolarów, w 2020 roku spadła do 5,30 mld dolarów, gdy zakłócenia związane z COVID wpłynęły na handel, a następnie w 2021 roku wzrosła do 6,84 mld dolarów. W 2022 roku zwiększyła się do 8,75 mld dolarów, a w 2023 roku do 9,25 mld dolarów.

Ten stabilny wzrost w dużej mierze odpowiada temu samemu cyklowi inwestycji w górnictwo, który jest już widoczny po stronie eksportowej Mongolii. Większy napływ maszyn i sprzętu potrzebnych do zwiększenia produkcji miedzi i węgla zwykle znajduje odzwierciedlenie we wzroście eksportu rok lub dwa lata później. Większa podatność na zakłócenia dotyczy paliwa, a nie maszyn. Kraj zależny od jednego sąsiada w zakresie niemal całego importu rafinowanych produktów naftowych ma niewielkie możliwości absorbowania szoku podażowego, a nowy projekt rafinerii w Mongolii nie zmieni tej sytuacji, dopóki zakład faktycznie nie rozpocznie produkcji, co nastąpi dopiero za kilka lat. Do tego czasu każdy skok cen lub zakłócenie dostaw na krajowym rynku paliwowym Rosji będzie niemal natychmiast widoczne na mongolskich stacjach paliw, ponieważ pomiędzy nimi nie będzie żadnego krajowego bufora.