Dane dotyczące eksportu Maroka: 42,46 mld USD w 2023 r., wzrost o 0,66%

Samochody i nawozy fosforanowe stanowią fundament zdywersyfikowanej bazy eksportowej

Maroko wyeksportowało w 2023 roku towary o wartości 42,46 mld dolarów, o 0,66% więcej niż 42,18 mld dolarów w 2022 roku, co po kilku latach szybkiego wzrostu oznaczało zasadniczo stabilny poziom. Pojazdy zajęły pierwsze miejsce we wszystkich kategoriach, odpowiadając za 18,77% całości i osiągając wartość 7,97 mld dolarów. W 2023 roku Maroko stało się największym źródłem importowanych pojazdów dla Unii Europejskiej, a eksport samochodów do UE osiągnął wartość 15,1 mld euro, czyli niemal 30% więcej niż rok wcześniej, ponieważ fabryki Renault w Tangerze i Casablance oraz zakład Stellantis w Kénitrze wysłały łącznie znacznie ponad 500 000 pojazdów. Tuż za nimi znalazły się maszyny i urządzenia elektryczne z udziałem 18,17% (7,72 mld dolarów). Kénitra stała się również centrum produkcji wiązek przewodów, a dostawcy tacy jak Lear Corporation wytwarzają tam systemy dystrybucji energii elektrycznej dla największych europejskich producentów samochodów, co bezpośrednio łączy tę kategorię z tą samą branżą motoryzacyjną, która napędza eksport pojazdów. Łącznie pojazdy oraz maszyny i urządzenia elektryczne stanowią ponad jedną trzecią całego marokańskiego eksportu. Obie kategorie wpisują się w ten sam szerszy trend. Europejscy producenci samochodów przenoszą część swoich łańcuchów dostaw na drugą stronę Morza Śródziemnego, zamiast utrzymywać je w droższych zakładach bliżej swoich rodzimych rynków.

Nawozy odpowiadały za 12,86% eksportu (5,46 mld dolarów). Kontrolowana przez państwo grupa OCP ma dostęp do ponad 70% światowych zasobów skał fosforanowych i rozwinęła się w największego na świecie producenta fosforanów oraz produktów na ich bazie. Tak duża baza surowcowa daje Maroku pozycję na światowym rynku nawozów, której niewiele krajów może dorównać, ponieważ fosforanów nie można wytwarzać ani zastępować w taki sposób jak wielu innych surowców przemysłowych. Niezależnie od tego, jak duże będzie w nadchodzących dekadach zapotrzebowanie światowego rolnictwa na nawozy fosforanowe, Maroko posiada znaczną część fizycznych zasobów pozwalających zaspokoić ten popyt. Odzież stanowiła 6,86% eksportu (2,91 mld dolarów), a warzywa 4,43% (1,88 mld dolarów). Owoce i orzechy odpowiadały za 4,19% (1,78 mld dolarów), a ryby i skorupiaki za 3,97% (1,69 mld dolarów). Chemikalia nieorganiczne stanowiły 3,20% (1,36 mld dolarów), części lotnicze 2,97% (1,26 mld dolarów), natomiast sól, kamień i cement zamknęły pierwszą dziesiątkę z udziałem 2,55% (1,08 mld dolarów).

Hiszpania i Francja odpowiadają za cztery z każdych dziesięciu dolarów

Hiszpania odebrała w 2023 roku 22,54% marokańskiego eksportu o wartości 9,57 mld dolarów, więcej niż jakikolwiek inny kraj. Francja zajęła drugie miejsce z udziałem 20,48% (8,70 mld dolarów). Łącznie te dwa sąsiadujące z Marokiem kraje, położone po drugiej stronie Morza Śródziemnego i Cieśniny Gibraltarskiej, odpowiadają za znacznie więcej niż dwie z każdych pięciu dolarów zarabianych przez Maroko na eksporcie. Na tę koncentrację wpływa jednocześnie kilka nakładających się czynników. Bliskość geograficzna ogranicza koszty transportu i czas dostaw. Rozbudowana umowa handlowa z UE eliminuje większość ceł na towary przemieszczające się przez tę granicę. Ponadto wieloletnie więzi handlowe z czasów francuskiego panowania kolonialnego, obejmujące język, sieci biznesowe i przepływy inwestycyjne, nigdy nie zostały w pełni zerwane, nawet po uzyskaniu niepodległości w 1956 roku.

Włochy odpowiadały za 5,19% (2,20 mld dolarów), a Wielka Brytania za 4,46% (1,89 mld dolarów). Niemcy dostarczyły 4,28% (1,82 mld dolarów), a Stany Zjednoczone 2,95% (1,25 mld dolarów). Indie odpowiadały za 2,87% (1,22 mld dolarów), a Brazylia za 2,84% (1,20 mld dolarów). Turcja stanowiła 2,75% (1,17 mld dolarów), a Holandia zamknęła pierwszą dziesiątkę z udziałem 2,17% (0,92 mld dolarów). Każdy rynek poza dwoma największymi ma wyraźnie mniejszy udział, co pokazuje, jak kluczowe znaczenie dla całej strategii eksportowej Maroka ma relacja z Europą. Kraj tak silnie powiązany z cyklem popytowym jednego kontynentu odczuje spowolnienie gospodarcze w Europie dotkliwiej niż większość eksporterów, którzy jednocześnie rozkładają sprzedaż na kilka regionów.

Wzrost gwałtownie przyspieszył do 2022 roku, a następnie wyhamował

Wartość eksportu rosła gwałtownie przez trzy kolejne lata, zanim się ustabilizowała. W 2019 roku wynosiła 29,58 mld dolarów, w 2020 roku spadła do 27,70 mld dolarów, gdy pandemia zakłóciła światowy handel, a następnie w 2021 roku mocno odbiła do 36,59 mld dolarów. W 2022 roku wzrosła jeszcze bardziej, do 42,18 mld dolarów, a w 2023 roku utrzymała się niemal dokładnie na tym samym poziomie, wynosząc 42,46 mld dolarów.

Takie wyhamowanie po okresie tak szybkiego wzrostu zasługuje na szczególną uwagę. Maroko zawdzięczało znaczną część ostatnich wzrostów eksportu rozwojowi przemysłu motoryzacyjnego oraz wysokim cenom nawozów podczas gwałtownego wzrostu cen surowców w latach 2021 i 2022. Oba te czynniki sprzyjające wzrostowi od tego czasu osłabły. Eksport pojazdów i produkcja wiązek przewodów nadal mają przestrzeń do rozwoju, ponieważ europejscy producenci samochodów wciąż przenoszą produkcję bliżej swoich macierzystych rynków, jednak ceny nawozów prawdopodobnie nie powtórzą skoku, który dwa lata temu tak szybko podniósł wartość marokańskiego eksportu. To, czy całkowita wartość eksportu ponownie wzrośnie, będzie w dużej mierze zależeć od tego, który czynnik okaże się silniejszy w ciągu najbliższych kilku lat: dalszy rozwój przemysłu motoryzacyjnego czy rynek nawozów, który już oddał znaczną część wcześniejszych nadzwyczajnych zysków.